Ook met meer dan 20 jaar ervaring in vergunningenland maak je af en toe dingen mee die totaal nieuw zijn. Vorige maand gebeurde er weer een dergelijk voorval. Zo één waardoor je weer weet dat je nooit te oud ,of te ervaren bent, om te leren. Op een project was sprake van handhaving, zonder een besluit voor handhaving.
Na wat gedoe waren de vergunningen geregeld voor het aanleggen van een aantal nutsvoorzieningen voor een nieuwbouwproject. Omdat de omgeving overlast zou hebben van de werkzaamheden, was iedereen geïnformeerd, inclusief een paar bedrijven. Vlak voor het ‘moment suprême’ ontstond opeens ophef bij één van de bedrijven. Men was het niet eens met het tijdstip van de werkzaamheden en maakte flink heibel.
De heibel bestond uit het verbaal onheus bejegenen van de mensen die het werk zouden uitvoeren. Daarbij werd duidelijk gemaakt dat het onverstandig zou zijn om daadwerkelijk te beginnen met de werkzaamheden. Niet veel later werd een telefoontje ontvangen van een handhaver die het werk stil liet leggen. Waarom werd niet duidelijk.
Wat te doen?
De handhaver belde om het werk stil te leggen, maar het werd niet duidelijk waarom het werk werd stilgelegd. De werkploeg had, begrijpelijk, geen zin meer om aan het werk te gaan die dag. Er werd een nieuwe datum geprikt en afgestemd met de omgeving waarna het werk een paar weken later alsnog is uitgevoerd.
Maar hoe zit het met de juridische situatie waarin we terecht waren gekomen? Er was handhavend opgetreden door de gemeente. Het werk was stilgelegd, maar niemand kon vertellen waarom. Hieronder leggen we uit wat er, juridische gezien, aan de hand was en wat de mogelijkheden zijn in een dergelijke situatie.
Het stilleggen van (bouw)werkzaamheden door de gemeente
Werkzaamheden, bijvoorbeeld het aansluiten van water, elektriciteit en/of datakabels voor een appartementencomplex, kunnen stilgelegd worden door de (bouw)toezichthouder van de gemeente. Wanneer de werkzaamheden met onmiddellijke ingang stilgelegd worden, wordt er door de handhaver namens de gemeente gebruik gemaakt van de bestuursrechtelijke bevoegdheid tot het opleggen van spoedeisende bestuursdwang.
Beginselplicht tot handhaving bij een overtreding
Handhavers van de gemeente controleren veelal of werkzaamheden volgens afspraak plaatsvinden. Zo waarborgt de gemeente de veiligheid van inwoners. Ook probeert de gemeente hiermee te voorkomen dat gemeentelijke of particuliere eigendommen beschadigd raken.
De aanleiding voor het opleggen van een last onder bestuursdwang zal beschreven moeten worden in het constateringsrapport van de handhaver. Er moet in de meeste gevallen sprake zijn van een overtreding voordat overgegaan kan worden tot het opleggen van een bestuursrechtelijke sanctie. Een voorbeeld van een overtreding die kan leiden tot het opleggen van een bestuursrechtelijke sanctie is overtreding van de coronamaatregelen.
Wordt een overtreding van de wet- en regelgeving en/of afspraken geconstateerd door de handhaver, dan moet de handhaver namens de gemeente van de bevoegdheid tot handhaving gebruik maken. Dit wordt de beginselplicht tot handhaving genoemd.
Slechts onder bijzondere omstandigheden kan van de beginselplicht tot handhaving afgeweken worden. Van een bijzondere omstandigheid is sprake als er een concreet zicht op legalisatie bestaat. Een andere bijzondere omstandigheid is de situatie waarin handhavend optreden zodanig onevenwichtig is in verhouding tot de daarmee te dienen belangen, dat van optreden in die concrete situatie moet worden afgezien.
Last onder bestuursdwang
Een last onder bestuursdwang is een herstelsanctie. Het is een last tot een geheel of gedeeltelijk herstel van de overtreding en de verplichting om te dulden dat het bestuursorgaan de last door feitelijke handelen ten uitvoer legt, als de last niet of niet tijdig wordt uitgevoerd.
Nadat het constateringsrapport door de handhaver opgemaakt is, zal de gemeente met een schriftelijk besluit moeten komen om gebruik te kunnen maken van haar bevoegdheid tot het opleggen van een last onder bestuursdwang. Is de situatie zo spoedeisend dat zelfs een dergelijke beschikking niet kan worden afgewacht, dan kan, zoals eerder genoemd, spoedeisende bestuursdwang worden toegepast. De werkzaamheden kunnen dan met een mondeling bevel door de handhaver onmiddellijk worden stilgelegd, nog voordat het besluit op schrift staat. Dat is het geval in de voorgenoemde situatie. De gemeente dient dan wel zo snel mogelijk alsnog het besluit op schrift te stellen. Echter, in de voorgenoemde situatie heeft de gemeente dat niet gedaan. Dan speelt de vraag wat hier tegen gedaan kan worden.
